څانګيزه ژبنۍ او ادبي او بپاڼه  
  www.zyar.net  
 
 
  اړيكي کتابتون خونديځ(ارشيف) دپوهاندزياراندوژوند
 
نيوليک
 نېټه : 21.03.2008 |   ليكوال : پوهاند دوکتور مجاور احمدزيار     چاپي بڼه
د پانګوال چلوونکي ښاغلی داود حبيب زی

زما ځانګړې هيلې د خپل ځان او ځانګړي سېکټور نورو ملګرو او په سر سر کې ډاکتر زاخېلوال صاحب لپاره ومنه!

زموږ د يوې پښتو- کره ليکنۍ پښتو پېنځه دېرشکلن غورځنګ له اړينو او بنستيزو کارلوريو څخه يوه غوره برخه د علمي- تخنيکي نومونپوهنو Terminologies
راپښتو کول وه، هغه هم د کابل پوهنتون له بېلابېلو پښتنو استادانو سره په يوه پرله غښتي(منسجم) ګډ کار کې.
 
ددغې لړۍ ړومبۍ بېلګه او بريا مو له الماني څخه د اقتصاد پوهنځي د استاد رووف خپلواک د راپښتو کړې ټولنپوهنې(2500) نومونې وې چې د الماني استادانو په مرسته پر 1352ل له چاپه راووته او د يوه رسمي لوستليکي په توګه پر کار واچول شوه؛ هرګوره، ننګرهار پوهنتون دغه کار له هماغه منځته راتګ سره پيل کړی وو، خو په کابل پوهنتون کې همدغه کتاب د بېلابېلو پوهنځيو پښتانه استادان را وهڅول.
 
د نورو خپلوانو ژبو په څېر د پښتو وييرغاونې يو ار دادی چې په دوه ګونو ډولو(بېلنګ او تړنګ) کې يې واولي پايله زياتره غورځي، لکه: ژوی+بڼ= ژوبڼ، پوهنه+تون=پوهنتون. په دې ډول ستاسې د مهالنۍ نوم پانګه+وال=پانګوال راځي، نه پانګه وال. نورې ورته بېلګې يې لکه ځمکوال، برخوال يا برخليک او داسې پسې نور.
 
نوې اقتصادي نومونې(اصطلاحات يا ټرمونه) په پښتنو کې د شتو هغو پر بنسټ له ياد شويو دوه ګونو ليارو سره سم رغېدای شي. لکه: پانګه، وټه(اقتصاد) چې د اقتصاد او بيا ماليې وزارت د يوې مهالنۍ نوم هم وو، پاسره او سپما(پس انداز)، ګټه وټه، ګټندوی، وټندوی،وسته او وتري(کالا)، لګښت، لګول، لګېدل، بېلګاو(متفرقه مصرف)، راکړه ورکړه، سود، سوداګر، سوداګري، کار، کارګر(کاريګر)، وزګار(بېکار)، وزګارتيايا بېکاري، اير(عايد)، تنخا، ونډه(سهم)، زېرمه stock... . همداسې يې اړوند متلونه هم درواخله،لکه: سپمولي- سپو خوړلي، د کور ګټه- د لاهور ګټه، د پلار ګټلي زوی ته هېڅ دي،وګټه- پيل وخوره، چې څنګه يې ګټم- هسې يې څټم... .
د ډاکتر نجيب اله په واکپېرکې کابل پوهنتون زموږ د غورځنګ په هڅونه د پښتو او پارسي ګردو نومونپوهنو ته د يوې سراسري پروژې رسمي بڼه ورکړه او په هماغو وروستيو کې بشپړه شوه، خو تورې غدۍ هغه هرڅه پوپنا کړل چې په هغه لړ کې د اقتصادي هغو دا لاندې څو بېلګې زما پر ياد پاتې دي:
 
 کار خونه، کارځی، کارپېر(شېفټ)، کارکچه، کارپرما، کاروکارګر، ورځ کاری، شپه کاری، کار قانون، کارګر رښتې(حقوق)، کاربندی، کارګري ټولنه، سړي سر کال ګټه، ټولنوټيز(سوشل اېکانوميک)، پا نګوال، پانګواله يا پانګوالي(سرمايه داري)، پانګواک(سرمايه سا لار )، پانګواکي(سرمايه سالاري=اېمپرالېزم)،
ارز(ارزونه= اسعار)، ارزونج(د اسعارو تبادله يا پېروپلور)، پانګيز،پانګونه(پانګ اچونه)، سرپوراينه (سبسډي)، ازاد بازار، ځانګړی سېکټور، ټوليزسېکټور، بشري ځواک، زېږډول، زېږځواک، زېږاړيکي (توليدي مناسبات)، زېږاوزار ( کار وسايل)، پانګونيزاړونه(د پانګ اچونې شرايط)، پانګونيزه هڅونه، پيلپانګه يا لومړنۍ پانګه، پايپانګه يا وروستۍ پانګه... .
 
د ځانګړي سېکټور د هڅولو او رامنځته کولو په هلوځلو کې چې زه يې د خپلو جنګ و جهل ځپلو هېوادوالو په ګټه دومره ښه شګوم نه بولم، ستاسې د ټولو اړوندانو لپاره ډېر بري اوبرياوې غواړم!
 
په ټوله پښتني- افغاني مينه

بېرته شاته

كـــــور
نوې ژبپوهنه
پښويه(ګرامر)
ليکلار
وييپوهنه
سيند(قاموس)
بدلمېچ(عروض)
پښتواوپښتانه
کړنيزه ژبپوهنه
نوې ادبپوهنه
شعري ځېلونه (ژانرونه)
نثري ځېلونه
کر ه کتنه
غبرګون
خبرتيا او ګوزارش
پیِغامونه
ليکونه
انځورونه
كــــور  ::   دپوهاندزياراندوژوند  ::   خونديځ(ارشيف)  ::   کتابتون  ::   اړيكي