څانګيزه ژبنۍ او ادبي او بپاڼه  
  www.zyar.net  
 
 
  اړيكي کتابتون خونديځ(ارشيف) دپوهاندزياراندوژوند
 
نيوليک
 نېټه : 21.03.2008 |   ليكوال : پوهاند دوکتور مجاور احمدزيار     چاپي بڼه
له علمي تر ژورنالېستيکي مخامختياوو

 پښتانه رښتيا له سيالۍ وتلي او يتيمان شوي ؟

(د سيستاني پښتانه په غبرګون کې)

د هڅاندليکوال او تاريخوالګران او منلي اعظمسيستاني صاحبد خاوران انټرنېټپاڼې  د  تازه سپکو سپورو پر وړاندې له مصداق صاحب سره خواله کړي او په ټوليز ډول يې د ګردو انتي پشتونېستي زهرژلو هرزه برزه وو پروړاندې د پښتنو ليکوالو ناغېړي او بې توپيري ژړلې ده. په داسې اکر کې چې زه ورسره هم تر ډېر ځايه  يو خوله او يو غږيم، خو د ځينو خرخشو او ورانپوهاويو د لرې کولو لپاره يې څو ټکي ور روښانول اړين بولم، په لاندې ډول :
1- سيستانی صاحب له دې سره سره چې تر ما زيات د پښتونولۍ باټې وهي، په ناخبري او ولوليز(نا اګاهانه او احساساتي)ډول د دغه وروسته پاتې کړشوي توکم په نيمه پېړييز اکدېميک پښت يې هېڅ سترګه نه ډکېږي او پرله پسې تېر دوديز هغه زموږ په سترګو کې راننه باسي. لکه چې وايي((معلوم ميشود که با مرګ پوهاند حبيبي و پوهاند رشاد، پشتونها علما ديګر يتيم و بې سرپرست مانده اند و کسی نيست تا از حيثيت تاريخي انان در برابر تهاجم ستميان دفاع کند.)) دلته راته د استاد حمزه شينواري هغه شعر را پر زړه کوي چې دقلندرمومند د((ياره قلندر ته دعاګانې که- ګنې په پښتو کې غزل چيرته دی)) په غبرګون کې يې ويلی وو: (( لاخو تخيل د حمزه تت نه دی- چاوې په پښتوکې غزل چيرته دی!))
 
بره خوا نوی اکادېميک پښتنی پښت له پوهاند حسن ضميرساپي، پوهاند حسن کاکړ،پوهاند تږي،روهي، پوهاند الهام، پوهاند مجروح، موسی شفيق...سره راپيلېږي او پر ما، ډاکتر پالوال، ډاکترلودين، ډاکترمصداق، ډاکتر روستار،ډاکتر زيرکيار، ډاکتر عبدياني، ډاکتر بسم الله امير، ډاکتربها، دوست شينواري، ډاکتر جلالزي،مموزي، رسول باوري...او پخپله سيستاني پای ته رسي. دويم دا له څلوېښت او پېنځوس کلنو او بيا له ځوان کمپيوتري پېر سره را پيل شوی او د پوهې فرهنګ اود بيا ټولنيزو پوهنو په بېلابېلو څانګو او ښرانګو کې پرله پسې را غوړېږي او سمسورېږي. دا به څوک ومنلای شي چې ووايي، افغانان او... تر البېروني او ابن سينا را وروسته نه حکيم لري او نه طبيب! په تېره پېړۍ کې دا خبره دود وه چې ارستو دشلمې پېړۍ داتم ټولګي شاګرد هومره نه پوهېده او اوس ويلای شو چې له خبرتيايي تېکنالوجۍ سره د لومړي ټولګي شاګرد ترارستو ډېر پوهېږي!
 
استاد علامه حبيبي له استاد رشاده نيولې تر ما پورې سيده او ناسيده د ټولو زړو او نويو استادانو استاد
په ټوله لويۍ پر1354ل. کال دپښتو په نړيواله غونډه کې زما د مخامخ انتقاد په غبرګون کې دامنښته وکړهL(موږ تردې ځايه را ورسوله، نور ستاسې د نوي پښت وار دی چې په نوي رنګ اونوي مېتود
يې پر مخ يوسئ. خو مولانا خادم هر انتقاد د ځان او نورو دوديزوالو پر وړاندې سپکاوی و انګېره او تر داود خانه يې پلپوټ ورسېد. د پوهاند جلال الدين د انتي پشتونېستي درسي تاريخ پر وخت هم لوی استاد حبيبي ژوندی وو او هم استاد رشاد،خو يوه هم خپل غږ پورته نه کړ، په تېره لوی استاد له هغومره تاريخونو سره چې د فرهنګ وزارت د سلاکار په توګه يې ناز هم چلېده. دويم استاد لا د فرهنګ او د افشاريزدي تراوتو بوتو او اوسنيو رسنيزو دې پورې ژوندي او ګړندي وو!
 
سيستاني صاحب د خپلو غوسو او ګيلو ګوسو په لړ کې ماته هم ګوته نيولې، حال داچې همدغه څو ورځې مخکې يې زما پارسي ليکنه په ټول افغان کې لوستې او شاباسی يې هم راکړی دی.ورځه که(پښتو او پښتانه د ژبپوهنې په رڼا کې) يې د کره پښتوليکلارې په پلمه پوره نه دی لوستی او سهلی. خو په دې يې پوره سر خلاص دی چې زما دغه کتاب او ګڼې پښتو او پارسي ليکنې د پښتنو او نورو استوګنو پر ژبتوکميز سپيناوي راڅرخي. مانا يې داچې پښتانه د ختيزې، په بله وينا اصلي او مرکزي اريانا اصلي او بومي وګړي دي او دا نور ټول زياتره د يرغلګرو په توګه وروسته وروسته راغلي. په همدې تړاود(ګ- د- ب /غ- ل- و) يو ساينسي فارمول بيا په ځانګړي ډول لکه 2 =4 + 2 تر پنډو پېړو کتابونو انکار نه منونکی ګڼل کېږي!
 
ما هم د سيستاني صاحب غوندې د يوه ليک په ترځ کې ټول افغان ته دا خواشيني څرګنده کړه چې ولې دا ځانخوښي پښتانه ليکوال دغه نوې ليکنې نه لولي او بياهم خپلې زړې پړپړې پر دې او هغې رسنۍ
تاوانوي. ان ترليک راوروسته يو نوي لېوال ليکوال راته افغاني پارسي ګړدود((لسان دری)) بللی، هغه هم د سوګند خوړلي انتي پشتونېست زرياب چې هملته په اوغانستان کې د کرزي او هېواد مل په ځانګړې لورېينه ړومبی د مخدوم لعين سلاکار او بيا د سوچه اوغان پياوړي ليکوال شپون پر وړاندې د ليکوالو اجو منج پرګدۍ کښېنول شوي دی. هغه خپله ژبه د فارسي په نامه د افغانستان د يوازېنۍ ډېری بومي په توګه را قلمدادوي او ښاغلی لېوال ورباندې په وچ زوردغه افغاني پارسي ګړدود په درغلي نامه(لسان دری)ورتپي، په دې خام باور چې پوهنتون پر دانشګاه وانه ړوي!
 اوس دې نو رؤف جان لېوال تر درغلي نامه درويش دريا دلی لاندې د دغه شوونېست کنځاوې او توراوې تر کتنې تېرې کړي چې نور يې هم استاد ونوموي او ويې نازوي!
 
 
 
له نورو پښتنو ليکوالو څخه زما هم زړه شين دی. يا کنځاوې په کنځاوو ځوابوي او يا هماغه زړې ببولالې ور مخته کوي چې دوديزو پوهانو ورباندې کلونه کلونه او لا پېړۍ پېړۍ شخوندونه وهلي دي.
 
ما له رسنيزو مخامختياوو(ژورنالېستيکو) هغه مهال يو څه لاس واخېست چې د يادې شوې انټرپاڼې په اړونده مهالنۍ((اريانا برونمرزي)) کې د يوه ستمي او پان ترکېست((راعي برلاس)) ته مې ټولې رامخته کړې اوتې بوتې په ساينتېفيکو ژبپوهنيزو او توکمپوهنيزو لاسوندو او فارمولونو پر مخ ور و ويشتلې. بله ورځ خبر شوم، د شمالي ټلوالې د اړوندې جهادي- ستمي ډلې په زور په چين کې د کرزي په هوکې او لاسليک لوی سفير وټاکل شو. اوسنۍ سپکې سپورې، توراوې او کنځاوې خو ګړسره په يوه ژورنالېستيک غبرګون هم نه ارزي او که سيستانی صاحب يې بيا هم نازغموړ بولي، له کوره يو...
بس دی، د مصداق په څېر پي اېچ ډي ژورنالېست، حبيب غمخور، پخپله سيستانی او بل يو نيم غمخور خو لا څه کړې.
 
د همدغه انِِتي پشتونېست، جلال الدين صديقي، صديق فرهنګ، نجيب مايل... او ايراني کالخوايانو لکه افشار يزدي سپکو سپورو او بيا د همدې خپلو دوديزو پوهاندانو بېځايه ښندو(مبالغو) اړاېستم چې له کلونو راپيل کړي درسي کتاب((پښتوتاريخ)) سره پښتنی تاريخ هم راونغاړم او د يوه رښتيني اتنو-لنګوېستيک تاريخ بڼه ورکړم. دغه تاريخ چې دژبپوهنې ترڅنګه د توکمپوهنې، ټولنپوهنې په رڼا کې کښل شوی، پښتو او پښتانه له 12-13پاميري ژبو او وينکو سره د افغانستان لومړني ارياني بومي زبادوي او په زړه پورې دا چې پخپله سيستانی صاحب ورباندې دوې غبرګې(پښتو او پارسي) ارزونې خپرې کړې او ښايسته ډېر يې ستايلی دی. پر دې سر بېره يې وخت پر وخت زما ورته څېړنيزې پښتو او پارسي ليکنې هم په رسنيو کې کتلې او لوستې دي، د بېلګې په توګه يې په ټول افغان کې پارسي هغه
دومره راستايلې چې ماته يې بې کچه
 
  
پوهاند زیاری که من می شناسم
 
محترم زیارصاحب! سلامونه می در واخله، او زما لاندنی عرایض په دقت سره ولوله! زه خپل عرایض په فارسی زبه درته لیکم ، خکه پوهیژم چی ستا فارسی تر ما په کمه نده.خوپه دی هم پوهیژم چی زموژ دشمنان بالاخره په دی موفق سو چی ما وتا مخامخ سره ودروی تر سو یوپر بل باندی گزارونه وکرو او دوی پرموژ وخاندی.په دی  معنی چی : "زهرطرف که شود کشته خیر اغیار است"یعنی که زه پخپل منطق کمزوری سم او یا ته، په دواره حالت کی د دشمنان په گته ده.
* * *
تا جائی که من پوهاند زیار را شناخته ام، همانگونه که تخلض او "زیار"(کوشش،تلاش) است، واقعاً او مردپرتلاش وسخت کوشی  است .از دوران دارالمعلمین تا پوهنتون او براثرکوشش وزحمتکشی خود درتحصیل کمال ودانش، توانائی این را یافت تا در کدر علمی پوهنتون در صف استادان زبان وادبیات پشتو خود راجابجا کند وسپس تحصیلاتش را تا سطح((ديفل)) دکتورا در رشتۀ زبان شناسی در کشور سويس پیش ببرد وبکابل بازگردد و سالهای متمادی درپوهنتون کابل به تدریس محصلان رشتۀ زبان وادبیات پشتو بپردازد.
من ودکتورزیار ، هردو فرزندان خانواده های فقیر وکم درامدی از ولایات دور افتاده کشوربوده ایم. من از نیمروز در جنوب غرب افغانستان واواز ولایت کنر درجنوب شرق کشور به کابل آورده شده ایم وهردوابتدا در مکتب ابن سینا وسپس در دارالمعلمین کابل دورۀ بکلوریا را به پایان برده ایم. وبنابرین درابن سینا و دارالمعلمین ماجز درس خواندن دیگرمصروفیتی نداشتیم وپس از فراغت از دارالمعلمین هردومای بنابرداشتن نمرات ممتاز در میان هم ولاتیهای خود به پوهنتون راه یافتیم . در دوران پوهنتون  استعداد نوشتن ما درسطحی گل کرده بود که گامی از هم صنفی های خود بجلو بگذاریم وبا نوشتن مقاله ای ونشر آن در مجلات پایتخت، حق الزحمۀ اندکی بدست آوریم و نیازمندی های شخصی خود را با آن رفع کنیم.  شهرت من واستاد زیار نیز از همان زمان در حلقه محدود قلم بدستان افغانستان آغاز میشود.ولی استاد زیار به نوشتن مقاله اکتفا نمیکرد بلکه((از دوران مکتب به گفتن شعر، ترجمه وچيزنويسی)) نیز می پرداخت واز این مدرک هم چند قران پول بیشتری بدست می آورد.
استاد زیار درعرصۀ زندگی از چند جهت نسبت بمن پیشگام بوده است: یکی اینکه استاد با یک خانم تحصیل کرده و(استاد)پوهنتون ازدواج کرد واین شانس برای درک موقف علمی استاد زیار وتحصیلات بیشتر وی بسیار موثر بود. دومین خوش چانسی پوهاندزیار دراین بود که او پس از فراغت از پوهنتون در کدر علمی فاکولتۀ ادبیات باقی ماند وقدم به پله های تحصیل وکسب دانش بیشتر گذاشت.اما من از این هردو خوش چانسی بی نصیب بودم. پس از فراغت از پوهنتون به مدت هشت سال از کابل بدور شدم ودر ولایات نیمروز وهلمند که نه از کتاب سراغی بود ونه از کتابخانه وتحقیق سخنی درمیان بود، با حقوق ناچیزمعلمی (۱۸۰۰-۱۶۰۰افغانی) ایفای وظیفه کردم ومدت ۱۷ سال ازبهترین دوران زندگی ام بدورازکتاب وکتابخانه ضایع شد. تا اینکه در اوایل ۱۹۸۰ پس ازتحمل مرارت فراوان وارد انجمن تاریخ واتنوگرافی اکادمی علوم شدم که آنهم مصادف با اشغال کشور توسط قشون سرخ بود واعضای حزب وافراد خاد چهارچشمه متوجه حرکات وسکنات وگفتار ورفتار اشخاص غیر حزبی بودند تا بهانه ای برای دستگیری ونابودی وی پیدا کنند. در چنین هوا وفضایی من روزگار گذشتانده ام درحالی که استاد زیاره(به استثنای زندان يکساله در زمان خلقيها) از امنیت جانی برخوردار بودزیراکه  افتخار عضویت حزب برسراقتدار را داشت و هیچکسی نمیتوانست کج بسویش نگاه کند وهم در این دوره  امکانات( تحصیل و؟)تدریس وتحقیق بیشتر برایش در داخل وخارج کشورمیسربود که من همواره از این دوچیز محروم بوده ام. از این مقایسه که بگذرم بطور کلی در مورد کرکترپوهاند زیار میتوانم بگویم:
 
سخت کوشی (ویک دنده بودن؟)، پوست کنده وبی پروا سخن گفت(ګفتن)، (( بر سخن ونظر خود تا سرحد تعصب لجاجت ورزیدن ، زبان وادبیات پشتو را در انحصار خود قرار دادن وآموزش آنرا پیچیده وحتی برای پشتوزبانان(بشمول پوهاندحبیبی وپوهاندرشاد) نامفهوم و بیگانه کردن؟))((در برابردانشمندان عنعنی از موقف اکادميک خود سرسختانه دفاع کردن و اثار بويژه در ساحۀ زبانشناسی و متادولوجی انهارا يکسره مردودشمردن))، پروای خوشی یاخفه گی کسی را نداشتن ، از خصوصیات برجستۀ پوهاند زیار است.((همین خصوصیات، سبب در انزوا قرارگرفتن وعقب ماندن او از کاروان همقطاران ایدئولوژیک وهم مسلکان علمی او شده است.؟)) شخصیتی دارای چنین ((ابعاد متضاد؟))روحيۀ انتقادي، پافشاری براصول و ارزشهای اجتماعی و ملی و انعطاف نا پذيری درمسايلی اعم از علمی، فرهنګی و سياسی، نه برای سیاستمداران قابل پذیرش است ونه در جامعۀ فرهنگی قابل تحمل . وبه همین دلیل حتی در دورۀ اقتدار رفقای پرچمی اش، بجای اینکه او را به خاطر وفاداری به رهبری جناح پرچم وبه خاطر سابقۀ حزبی وایمانداری به ایدئولوژی مارکسیستی به دیدۀ قدر بنگرند وکم از کم به ریاست پوهنتون کابل ویا ریاست اکادمی علوم (ویا حد اقل بریاست یکی از فاکولته ها در پوهنتون کابل؟) بگمارند،او را (با دادن یک بورس تحصیلی به المان شرق دلخوش ساختند و؟)به حيث استاد مهمان به المان شرق فرستادند تا چندصباحی گوش شان از انتقادات بجا وبیجای وی آرام باشند واز برخوردهای لفظی ورویا روئی با وی در کنار.( ورنه پوهاند زیار آن مردی نبوده که ازقرارگرفتن درچوکی ریاستی در موسسات فرهنگی کشوربدش بیاید وکسی به او این مقامات را پیشنهاد کرده باشد وایشان رد کرده باشند.؟)
 تا جائی که من اطلاع دارم ایشان یکبار(بخاطر ازدست دادن ریاست انجمن نویسندگان افغانستان،صدای اعتراض خود را در یک محفل رسمی بگوش رهبری رژیم از طریق اعضای بیروی سیاسی حزب که در آن نشست حضور داشتند رساندند واز حربۀ قومیت کار گرفته گفتند: چرا دولت به جامعۀ پشتون توجه نمی کند؟ وریاست انجمن نویسندگان وشاعران بعد از دستگیر پنجشیری چرا به کدام پشتون تعلق نگرفت؟ این گفتۀ پوهاند زیار بنابر روایت حاضرین آن محفل است؟) (در مورد ریاست انجمن نویسندگان افغانستان که قرار بود طبق فيصلۀ هيات ريسۀ ان پس از پنجمين يا ششمين رييس چانس کانديدی برای رياست به يک نويسنده ی از قوم پشتون((استاد بختانی)) داده شود، ولی مزدک ستمی معلوم الحال فيصله ياد شده را بی معنا خواند و به جای ان محترم اکرم عثمان را فی المجلس معرفی کردند. وقتيکه لايق او را به مثابۀ سردار مليت پشتون دفاع کرد، پوهاند زيار در جوابش ګفت: ولی نويسندۀ زبان فارسي است. ايا واقعا مليت پشتون طوريکه شما ميګوييد،(( اکثريت بې کلتور)) بوده و هېچ نويسنده ی حتا به سطح دستګير پنجشيری هم ندارد؟
(هدف این اعتراض از آدرس قوم پشتون برسیاست کدری حزب  ودولت در عهد داکتر نجیب الله، شخص خودشان بود تا لا اقل برای یکبار هم که شده حزب بحال وی بنابرسوابق وفاداری او به جناح پرچم حزب توجه کند وبرایش مقامی شایسته بدهد، مگر حزب به این اعتراض وخواستۀ ایشان توجهی ننمود.شنیدم در همان محفلی که رئیس جدید انجمن نویسندگان افغانستان جناب داکتر اکرم عثمان معرفی میشد، سلیمان لایق رئیس اکادمی علوم افغانستان ومعاون منشی عمومی حزب بجواب این اعتراض پوهاند زیار گفته بود که رئیس جدید انجمن نویسندگان نه تنها منسوب به قوم پشتون است بلکه ازسرداران این قوم بشمار میرود، وبدین سان متاسفانه تیر پوهاند صاحب زیار به هدف نخورد ؟).
   اعتراض  دوم پوهاند زیار که به استعفای وی از عضویت حزب دموکراتیک خلق منجرشد، زمانی بلند گردید که براثر سیاست فرهنگی داکتر نجیب الله ، برای تعدادی از استادان پوهنتون کابل واعضای اکادمی علوم افغانستان بنابرسوابق  کاری وآثار علمی- پژوهشی شان یا بنابر ملحوظات سیاسی ، القاب علمی ( اکادمیسین، وکاندید اکادمیسین) با امتیازات مادی برای هر لقب(از ده تا پنج هزارافغانی) داده شد. دراین نوبت نیز به پوهاند زیار که صاحب اثار وتالیفات متعددی در زمینه زبان وادبیات پشتو استند، کسی توجهی ننمود واز این لیست بیرون گذاشته شد. این بی اعتنائی به مقام علمی وسوابق حزبی پوهاند زیارآنهم از جانب رفقای حزبی اش که سالها با آنها به اصطلاح کنده به دوزخ برده بود، سبب خشم وطغیان پوهاند زیار گردید وشخصاً با رئیس جمهور داکتر نجیب الله (ملاقات کرد و در آنجا تمام آثار خود را نشان داد ودلایلی که داشت اظهار کرد ، ولی مثل اینکه قناعت رهبر حزب خودرا حاصل کرده نتوانست ، ویاطرز ارائۀ دلایل و نظریاتش تخریش کننده بوده ، بازهم کسی به دادخواست وی توجهی ننمود؟).(تماس تلفونی ګرفته بود و دکتور نجيب اله برايش وعده داده بود که عنقريب جرګۀ قبايل انسوی مرز در کابل داير ميګردد، برای او و غنی خان القاب اکادميسنی ((افتخاری)) خواهد داد. دکتور زيار ګفته بود، به جای اين خيرات اجازه دهيد تا نامم رادرزمرۀ حدود سه صدوپنجاه استاد پوهاند دکتور پوهنتون با در نظرداشت تنوع اتنولنګويستيکی و اثار طی لستی شامل ساخته، به مقام ذيدخل تقديم نمايم.  ولی لست مذکور که طبق دستور رهبر تهيه و ارايه شده و بعد از بر رسی و منظوری مقام و امضای مشاور عمومی به اکادمی ارجاع شده بود، لايق بازهم روباه منشانه رهبر حزب و دولت رابه اصطلاح ګپ داده، مساله را تا وقت نا معلومی به تعويق ګذاشته بود). ینجاست که پوهاند زیارتصمیم میگیرد تا  از حزب دموکراتیک خلق، انتقام بکشد یعنی با استعفای خود،حزب را از وجود نازنین خویش محروم کند. وبنابرین چند روز بعد از ملاقات با دکتور نجیب الله استعفا نامه اش را در یکی از نشرات کابل به چاپ رساند. گرچه پوهاند زیار با اینکار خود انزجار ونفرت شدید خود را از حزب یا از رهبری آن نشان داد وحزب را که هیچ درد او را دوا نکرده بود از وجود مبارکشان محروم کرد، مگر این کار بجای برانگیختن تاثر اعضای ارشد حزب(بويژه ستميها که انګيزۀ ديګر انديشی دکتور زيار در مقابل رهبری حزبی- دولتی را تشکيل ميداد)، با بی تفاوتی ( یعنی که، عدمش بی زوجود) تلقی شد وهیچ کسی برای دلجوئی وی نشتافت واو را به آیندۀ شکوفان حزبش دلداری نداد. پس ازآن تنها راه سرگرمی ودلخوشی پوهاندزیار،چاپ وتکثیر اثار چاپ نشده اش در مطبعۀ دولتی بود که مصارف چاپ آنها راغالباً از جیب شخصی می پرداخت وبدین سان در خدمت بیشتر جامعه و فرهنگ زبان پشتوقرار گرفت.
من صداقت وپاکی وبی ریائی وشجاعت گفتارپوهاند زیار را می ستایم ودر تمام مدت که ایشان را شناخته ام پیوسته او را آدم صمیمی یافته ام، وعشق او را به وطن ومردم آن بالاتر از حد معمول یافته ام(، با وجود این صفا وصمیمیت از هیچکسی بشمول رفقای حزبیش تعریفی نشنیده ام که او را یک عضو برجسته وفعال حزب دموکراتیک خلق بشمار آورند(، بلکه همواره او را به عنوان یک استاد متعصب می شناختند که بجززبان پشتو و پشتون به چیز دیگری نمی اندیشد. وشایداین یکی از نواقصی باشدکه پوهاند زیار نتوانسته  حتی رفقای حزبی خود را به تردید این گونه نظریات در مورد خودباورمند بسازد؟).
 معهذابا تعجب فراوان اکنون بازمی شنوم که پوهاند صاحب زیار توبه را شکستانده و دوباره حلقۀ عضویت حزب دمواتیک افغانستان را به انگشت شهادت خود درآورده اند ودر دفاع از مزایای آن حزب وکارکردهای آن رژیم داد سخن میدهند وفکر میکند که تاریخ بزودی تکرار میشود ودوباره آن حزب وهمان چهره ها برسر قدرت می ایند واین باربه  مقام علمی ایشان بهتر وبیشتر از گذشته قدر نهاده خواهدشد. اما به فکر این حقیر سراپا تقصیر، این جنونست وخیالست ومحال، که در قرن بیست ویکم وتا امریکا به عنوان یک ابر قدرت درجهان یکه تاز باشد، مجالی برای آن حزب که اکنون به ده ها پارچه تکه تکه شده ودر پنج قاره دنیا پراکنده اند، دوباره مجال قدرت یابی پیدا کند.
 به استادبزرگوار زیار صاحب، (اگرکه صحت شان خوب باشد) مخلصانه پیشنهاد میکنم که از خر شیطان پائین شوند وبفکر عزت خود وشخصیت علمی واکادمیک خود باشند و بقیه عمر خود را در راه پژوهش های علمی وتخصصی خود به پایان ببرند. ضرب المثل معروفی است که: "سر پیری ومعرکه گیری، چقدر بد" مردم افغانستان وجامعه پشتو زبان به کارکردهای علمی او چشم امید دارند، نه به فعالیتهای سیاسی اوکه جز بدبختی برای مردم افغانستان ثمره ای در بر نداشته است. امید وارم این سخنان واین پیشنهدات برادرانه مرا سوء تعبیر نکنند وکمی با خود بیندیشند.(ولی اين دوست دانشمند چپګرا در برابر انتقاد من و ديګر دوستان فقط همين يک پاسخ را ارايه کرده مـيګويد: من اصلا در دوران تحصيل در سويس درسالهای شصت ميلادی که سراسر اروپا را جنبشهای چپی، در راس دانشجويی فراګرفته بود، به چپګرايی، به عبارت ديګر ((يورو سوسياليزم)) رو اورده بودم و پيوستنم به ح.د.خ.ا. بنابر مجبوريتی بود. افزون بران مدعيست که مارکسېزم هنوز يګانه سلاح بی بديل و لو تيوريک در برابر يکه تازی نظام جهانخوار سود و سرمايه به شمار ميايد. او عقيدۀ مبرم داردکه مارکسيزم غير دولتی جنبه های کافی هومانيستی رادرخود نهفته دارد، تا انرا دست کم در اثار افرينشی ام بازتاب دهم. ګذشته ازين حرفها براين اصل پافشاری دارد که ديګر ګونی يک جامعه بدون موجوديت چپیها به منزلۀ لوکوموتيف غير قابل تصور ميباشد!)  در نظر دارم هرگاه کدام محفلی برای قدردانی از شخصیت استاد زیارتدویر گردد، این برداشتهای خود را به آن مناسبت ارسال کنم. نمیدانم پوهاندزیاربه ارسال چنین پیامی از سوی یک یارمکتبی اش راضی خواهدبود یا خیر؟
 
انتقادات شما را در نوشتۀ دیگری پاسخ خواهم گفت.شاد اوخوشحاله اوسی!
 
 

بېرته شاته

كـــــور
نوې ژبپوهنه
پښويه(ګرامر)
ليکلار
وييپوهنه
سيند(قاموس)
بدلمېچ(عروض)
پښتواوپښتانه
کړنيزه ژبپوهنه
نوې ادبپوهنه
شعري ځېلونه (ژانرونه)
نثري ځېلونه
کر ه کتنه
غبرګون
خبرتيا او ګوزارش
پیِغامونه
ليکونه
انځورونه
كــــور  ::   دپوهاندزياراندوژوند  ::   خونديځ(ارشيف)  ::   کتابتون  ::   اړيكي