څانګيزه ژبنۍ او ادبي او بپاڼه  
  www.zyar.net  
 
 
  اړيكي کتابتون خونديځ(ارشيف) دپوهاندزياراندوژوند
 
نيوليک
 نېټه : 20.12.2014 |   ليكوال : پوهانددوکتور م.ا.زيار     چاپي بڼه
له استاد پوهاند مجاوراحمد زيار سره پرنوي چاپ شوي کتاب ( پښتو وييپوهنه او وييرغاونه له سپين تڼي سره يوه لنډه مرکه

له استاد پوهاند مجاوراحمد زيار سره پرنوي چاپ شوي کتاب ( پښتو وييپوهنه او وييرغاونه  له سپين تڼي سره يوه لنډه   مرکه (بي بي سي ۱۲-۱۲-۲۰۱۴)

تڼی: استاد  که لومړی تاسې پخپله دغه کتاب په لنډو راوپېژنئ !

زيار:  دا پنډ و پېړ کتاب تر پښتو پښويې (گرامر) راروسته د نوې  پښتو ژبپوهنې دويم غوره بنسټيز لوستکتاب دی چې ړومبۍ دوه سوه مخيزه ازما يښتي - خطاطي بڼه يې د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو پوهنځي پښتو څانگې لپاره۳۵  کاله پخوا د لوړو زده کړو  وزارت چاپخونې را چاپ کړی وه، او  دادی، د درسي اړتيا تر څنگ د نورو ډېرو مينه والو  په بيا بيا غوښتنه ننگر هارمېشتې مومند خپر ندويې ټولنې په اته سوه مخيزه غځېدلې بڼه تازه له چاپه راوکېښ.

تڼی : د دومره غځونې دک و دليل څه وو او بيا دا چې له څومره ييز(کمي) توپير سره نه شو کېدای پر دوو يا درو ټوکو يې ووېشئ ؟

زيار:  ژبپوهنه له داسې پوهنو څخه بلل کېږي چې تر بل هرې بلې ټولنيزې پوهنې پر لپسې  بشپړتيايي پړاوونه وهي او له نويو نويو  تيو ريو او ښوونځيو سره د پېچلتيا او هممهاله، زياته د ساينتېفيکوالي پر لور درومي. نو وييپوهنه د هرې ژبې له بنسټيزو څانگې څخه گڼل کېږي، نو ماهم پکې دنورو لوست کتابونو په لړکې دا کتاب هم تر وسې وسې  تاند نېټه (update) کړ او له علمي، فرهنگي او تخنيکي پلوه مې  پکې  له پر مختللو ژبو سره د سيالۍ په  هڅه  ښايسته ډېر څرنگيز او څومره ييز ادلون بد لون را وست.  هرگوره، پر دوه درو ټوکونو وېشنه راسره نه خپرندوی ومنله او نه پوهنتوني استادانو اونورو مينه والو.

تڼی : د د غه لوست کتاب ټوليزه لېوالتيا په څه کې نغښتې ده؟.

زيار : وييپوهنه  په ټوله کې د خپلواک مانيز کوشني  ژبني توکي (ويي لغت يا کلمې) بېلابېل جوليز(لفظي)، رغاونيز او مانيز ډولونه څېړي  او نوې وييرغاونه (نيولوجېزم) يې د يوې برخې يا څانگوړې په توگه نه يوازې  د څانگپوهانو، بلکې ترتاسې وياندانو پورې د نورو رسنوالو، ليکوالو په تېره د ځوان کمپيوټري پښت لپاره بيا زياته په زړه پورې ده. چې څنگه  ورځ پر ورځ په رسنيو کې زړه، گړدودي اونوې  پښتو پانگه دود و  پراختيا مومي او بيا يې نوې دا څنگه د ولسي مخبېلگو له مخې رغاونه مومي؛ له يوه داسې لارښود پرته خپلسرې رغاونې  پر نړيواله کچ ژبنۍ انارشي بلل کېږي او بې  دڅانگپوهانو له سمونې او کرونې يې  دودېدنه او قاموسي کېدنه له پوښتنې سره مخا مخېږي!

 (۱ ) زړه، لکه:  نړۍ، هېواد، يون،وياړ، ويی، اند، واند(خيال)، پېر، بهير، پايله، لا مَل، ناورين،ناتار، رښته (حق)، برم، پرتم، بريا (دستآورد) بری او بريا( پيروزی ودست آورد)، ژمنه، پرېژه (طلاق)، دوتنه، اړه تړه،اړاوتړاو...

 

(۲) کمپېښې(نادره) گړدودي پانگه، لکه:: نوماند، پړاو، لوبغا ړی، ډېری (اکثريت)، خبر يال،کډوال، ستونزه، اکر، ربړه، پنډ غالی، بټۍ، پرگنه، اړ يکی ، اړين، ولکه، نيوکه،کچ (سطح، مقياس)، کچه (اندازه، مقدار)، چورلکه، اورگاډی، خرگاډی، اسگا ډی، لاسگاډی، لاسماغونه، لاسرسی ، پلور و پېر، لا رې چارې (تدابير)، پيوستون ، بېلتونپال، ازاد يپال، تر ينگلی، نچوړلی، پسولل، پسو للی، پاسلل، پاسللی، ښاغلی، اغلې.. .

 (۳) رغاونيزه، لکه:  چارواک، زورواک، بلواک، کورواک، کورواکي، ځانمرگی، ځانمرگی بريدگر، شننه، شونتيا، ټولټاکنې، ټاکنيزې هلې ځلې، خپلمنځي(خودمانی، ذات البينی)، بنسټونه (نهادونه، تأسيسات)، ښکېلاک،  زبېښاک، نيواک، نيواکگر (اشغا لگر)، بلوساک ، بلوسگر (تجاوزگر) ،بلواک، خپلواک، پلاوی،کتنپلا وی، کارپوه، قانو نپوه، پوهاوی، ورانپو های (ناسم پوهاوی)، ټولپوهاوی (عاه تفاهم)، ټولگټی (وزارت فوايد عامه)، همگټي(هېوادونه)، وييپانگه، وييز ېرمه، خپراوی، سماوی، رغاوی، رغاو نيز،  رغا ونه، بيا رغاونه، نوملړ، نو مليک، نومليکنه، لوبغا لی، لوبډله، اور لوبه، وزلو به، پايلوبه، لاسر سی، لار يون، پر مخيون، ليکلار، چارواک، زورواک-زور واکي، ولسواک- ولسواکي، تنظيمواکي، ټوپکوا کي، کور واکي، ولسمشر(کره: هېواد مشر)، بر ېښناليک (کره: برېښليک)  وگړنی، وگړ پوهنه، ټولنپوهنه، لرغونپوهنه، شمېر پوهنه (رياضي)، توکمپوهنه، توکمپالنه،  ټلوا له، شتون،نشتون، منښته (اقرار)، نمښته (انکار) ،ليکنه، څېړنه، ښوونه، روزنه، شننه،ځيرنه، خپرونه، شونی، شونتيا،اسانتيا، گوا ښنه، پانگونه،ننگونه، ارزونه، وړانديز، گوتڅنډ نه،گوتنيونه، پو خلاينه، وړاندويينه، وړاند ېينه (عرضه)، غو ښتنه وړاند ېينه (عرضه او تقاضا)، خونديينه، پېرو پلور،اړه تړه يا اړاو تړاو (زد وبند، بندو بست)، رخه سخه (کينه وعناد)،نوښت، خوځښت ،  خو ځون، شتون، خپرېدا، ټو کېدا ، سړېدا او داسې نور


بېرته شاته

كـــــور
نوې ژبپوهنه
پښويه(ګرامر)
ليکلار
وييپوهنه
سيند(قاموس)
بدلمېچ(عروض)
پښتواوپښتانه
کړنيزه ژبپوهنه
نوې ادبپوهنه
شعري ځېلونه (ژانرونه)
نثري ځېلونه
کر ه کتنه
غبرګون
خبرتيا او ګوزارش
پیِغامونه
ليکونه
انځورونه
كــــور  ::   دپوهاندزياراندوژوند  ::   خونديځ(ارشيف)  ::   کتابتون  ::   اړيكي