څانګيزه ژبنۍ او ادبي او بپاڼه  
  www.zyar.net  
 
 
  اړيكي کتابتون خونديځ(ارشيف) دپوهاندزياراندوژوند
 
نيوليک
 نېټه : 08.08.2011 |   ليكوال : پوهاند دوکتور مجاور احمد زیار     چاپي بڼه
سېمبول (Symbol)

 سېمبل يا سېمبول چې عربي انډول يې (علامت)، پارسي(نماد) او پښتو دا يې (پيلام) دي، په ټوليز ډول هغه څيز يا پديده ده چې له ځان پرته د يوه بل څيز يا پديدې څرگندوی اوسي. په ژبه او ادب او بيا شعر کې هغه ويی دی چې د آرې او ټاکلې مانا پرځای يې يوه بله مانا راخپله کړې وي،لکه په اوسني شعر کې چې له ((لمر)) څخه (ازادي) مانا اخېستل کېږي، په بله وينا،  لمر راسېمبولوي. په دوديز شعر کې له ((لمر)) څخه زياتره د عيني انځورونو (تشبيه، استعارې...) په رغاونه کې کار اخسېتل کېده،لکه:

مخ دې لکه لمر، د لمر غوندې يا په اړوندو تړنگونو (لمر مخې) او ځانته د سېمبول په توگه يې د کارونگ چېرې بېلگه نيمه پيدا شي، لکه د رحمان بابا په دې شعرکې:

 چې اسمان يې مخ پټ کړی په سحاب وو

                                                                                       خدای و ماوته ښکاره کړ هغه ((لمر)) بيا

سلېمان لايق ترې په ((انقلابي سرود)) کې بيا هم تشبيهي تولوال تړنگ (اضافي ترکيب) رغولی دی:

گرم شه لا گرم شه يه (د ازادۍ لمره!).

تشبيه او استعاره دواړه انځوره که عيني وي يا ذهني، هله پر سېمبول (Symbol) اوړي چې له تشبيه نه (مشبه) لرې کړشي او (مشبه به) پاتې شي او له استعارې نه چې مستعارله هيسته شي او (مستعار منه) پاتې شي (له استاد غضنفره په مننه). هرگوره، دا ورانپوهاوی و نه شي چې په اوسني کره شعر کې کارېدلي او کارېدونکي سېمبولونه، يوازې له شتو انځورونو (تشبيهاتو او استعاراتو) څخه د ياد شوي ((حذف)) زېږنده دي، بلکې د اړوندو شاعرانو د خپل نوښت او څه ناڅه دالهام اولاروۍ يېبره هم گڼل کېږي.

د پښتو کلاسيک پېر شعري سېمبولونو، هم لکه د نوموړو انځورونو غوندې زياتره له پارسي هغه الهام اخېستی، لکه واخلې ((لعل)) د شونډو، ((بادام)) يا(نرگس) د سترگو، ((دام)) يا سنبل د زلفو د سېمبول په توگه. خو دا چې په پښتو کې يې هماغه آر انځورونه ډېرکارول شوي دي، نو هغه لومړنی راکښون نه لري. هرگوره، که کوم پښتو شاعر ورته خپله پښوييزه جوله او جامه وراغوستې وي، يو څه خوند و اغېز راخپلولای شي، د ساري په ډول يې د (لب) پرځای (شونډې)، د (چشم) پرځای (سترگې) او د (زلف) پرځای (زلفې) په پام کې نيولې وي او اړوندسېمبولونه يې ډېرگړي (لالونه، بادامونه، دامونه) کارولي وي؛ سنبل خو بې له هغې په پښتو کی يو نوږ نوم (اسم جنس) دی او ډېرگړی هم کارېدای شي.

څنگه چې له ښه مرغه په زياترو وړاندې کړو نوښتگرانه اوسنيو بېلگو کې سېمبولونه ښايسته ډېر راغلي دي، نو دغلته يې له نورو بېلگو نه تېرېږو. (د سېمبول د لازياتې پېژندگلوۍ او بېلگو لپاره: د شاه سعودليکنه، لېمه ٩- ١٠ گڼه)


بېرته شاته

كـــــور
نوې ژبپوهنه
پښويه(ګرامر)
ليکلار
وييپوهنه
سيند(قاموس)
بدلمېچ(عروض)
پښتواوپښتانه
کړنيزه ژبپوهنه
نوې ادبپوهنه
شعري ځېلونه (ژانرونه)
نثري ځېلونه
کر ه کتنه
غبرګون
خبرتيا او ګوزارش
پیِغامونه
ليکونه
انځورونه
كــــور  ::   دپوهاندزياراندوژوند  ::   خونديځ(ارشيف)  ::   کتابتون  ::   اړيكي