څانګيزه ژبنۍ او ادبي او بپاڼه  
  www.zyar.net  
 
 
  اړيكي کتابتون خونديځ(ارشيف) دپوهاندزياراندوژوند
 
نيوليک
 نېټه : 08.08.2011 |   ليكوال : پوهاند دوکتور مجاور احمد زیار     چاپي بڼه
لومړۍ: آره، رښتينې او بېنومه برخه

 دا برخه تر دويمې (نيمڅرگندې) هغې ډېر ځېلونه (ژانرونه) لري. ځينې يې له آره يوازې سندريزه لوښه او کارونگ لري، يانې د ټنگ ټکور لپاره راپنځول شوې او پنځول کېږي، لکه غاړې، سروکي، ببولالې، شين خالۍ، نيمکۍ يا د اتڼ نارې؛ ځينې يې، يوازې او يوازې ترنمي لوښه او کارونگ لري، لکه، کاکړۍ، غړانگې، د ويرساندې، د ناويو ساندې يا چغيانې، د اتڼ نارې، د نکلو نارې، د ماشومانو سندرې ، د  ميندو سندرې، للو سندرې يا للووې او د بېنومه ولسي ډلې داسې نور لوی واړه ځېلونه؛ او ځينې يې لکه لنډۍ  او لنډه کۍ شعري، ترنمي او سندريز درېواړه کارونگ ډولونه لري.

 د رغښتي تخنيک له پلوه دا درست ځېلونه د ټوليز پښتو شعر سره د پرتلې وړ دي؛ هرگوره، د نکلونو يو شمېر نارې چې هايکو وزمه ازاده بڼه لري او يا هم دسپين شعر بڼه، له ناڅيزه تول و تال سره، بې له هغې له څپيز- خجيز سېستم سره اړخ نه لگوي. پر وړاندې يې پېيلې هغه تر ډېره دغه سېستم رانغاړي اويوه نيمه نانډولي يې، لکه څنگه چې وتلي شاعر او ليکوال ((عبدالباري جهاني، لروبر او بپاڼه)) يې د بېلگې په توگه د فتح خان بړېڅ د نکل په تړاو يادونه کړې، د نکلچيانو له خوا د بيا بيا راغبرگونې يا خوله پرخوله کېدنې زېږنده برېښي.

په هره توگه، په ټوليز ډول د پښتو سوچه وگړني همدا لومړی پېيلی ادب ياسندرې popular  songs د جوړښت له پلوه آرې او پخوانۍ برېښي او څپيز- خجيز (سېلابو تونيک) جوړښت لري.، تر دې چې د ( پېيلي) دويم او درېيم ډول او بيا ليکني، ديواني او ازاد شعر لپاره مخبېلگه گڼل کېږي.

موږ د څپيز- خجيز  شعري پښتو سېستم له پلوه د دغې لومړۍ وگړنۍ برخې له بېلابېلو ځېلونو څخه دوه غوره ځېلونه (لنډۍ او سروکي) تر سپړنې او شننې لاندې نيسو.


بېرته شاته

كـــــور
نوې ژبپوهنه
پښويه(ګرامر)
ليکلار
وييپوهنه
سيند(قاموس)
بدلمېچ(عروض)
پښتواوپښتانه
کړنيزه ژبپوهنه
نوې ادبپوهنه
شعري ځېلونه (ژانرونه)
نثري ځېلونه
کر ه کتنه
غبرګون
خبرتيا او ګوزارش
پیِغامونه
ليکونه
انځورونه
كــــور  ::   دپوهاندزياراندوژوند  ::   خونديځ(ارشيف)  ::   کتابتون  ::   اړيكي